Thanh bên bài viết
Số lượt xem PDF: 46
Nghiên cứu về dạy học sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả ở Việt Nam: Thực trạng và định hướng phát triển
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Bài báo này thực hiện đánh giá phạm vi (scoping review) các công bố khoa học về dạy học sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (SDNLTKHQ) trong bối cảnh giáo dục Việt Nam giai đoạn 2006-2025. Dữ liệu được thu thập từ các nguồn khoa học trong nước và quốc tế, kết hợp truy vết tài liệu tham khảo, với chiến lược tìm kiếm sử dụng cả từ khóa trực tiếp và các nhóm khái niệm liên quan nhằm hạn chế bỏ sót nghiên cứu. Các công bố được sàng lọc theo hai bước và phân tích toàn văn dựa trên các tiêu chí xác định trước. Kết quả cho thấy chỉ có 9 công trình đáp ứng tiêu chí lựa chọn, chủ yếu tập trung ở giáo dục phổ thông, đặc biệt là môn Vật lý trung học phổ thông, với nội dung trọng tâm là sử dụng điện tiết kiệm. Phần lớn nghiên cứu mang tính mô tả, thiếu các thiết kế thực nghiệm và đánh giá tác động giáo dục. Nghiên cứu ở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và các tiếp cận dựa trên giáo dục vì sự phát triển bền vững còn rất hạn chế. Trên cơ sở đó, bài báo hệ thống hóa thực trạng nghiên cứu, chỉ ra các khoảng trống học thuật và đề xuất một số định hướng nghiên cứu nhằm phát triển giáo dục SDNLTKHQ phù hợp với bối cảnh giáo dục Việt Nam.
Chi tiết bài viết
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Từ khóa
dạy học năng lượng, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, giáo dục vì sự phát triển bền vững, đánh giá phạm vi, Việt Nam
Tài liệu tham khảo
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010a). Công văn về việc hướng dẫn triển khai đại trà tích hợp nội dung giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vào các môn học cấp THCS, THPT giai đoạn 2010-2015. Số 1665/BGDĐT-GDTrH ngày 02.4.2010.
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010b). Công văn về việc hướng dẫn triển khai nội dung giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong trường mầm non. Số 2691/BGDĐT-GDMN ngày 18.5.2010.
Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010c). Giáo trình giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (dùng cho học sinh trung cấp chuyên nghiệp khối ngành công nghệ - kỹ thuật). Giáo dục Việt Nam.
Dương Thị Lan (chủ biên), Đỗ Thanh Tùng & Vũ Văn Hùng (2014). Giáo trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả - dùng cho bậc đại học (lưu hành nội bộ). Trường Đại học Công nghiệp Quảng Ninh.
Đỗ Hương Trà, Nguyễn Diệu Linh (2018). Tổ chức hoạt động trải nghiệm chủ đề “Biến đổi khí hậu và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả trong dạy học Vật lý ở trường trung học phổ thông. Tạp chí Giáo dục, 439, 35-38.
Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang (2015). Quyết định về việc ban hành Quy định đánh giá luận văn thạc sĩ của Trường Đại học Nha Trang. Số 1219/QĐ-ĐHNT ngày 24.12.2015.
IEA (2022). Energy Efficiency 2022. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2022/11/energy-efficiency-2022_7d4276e9/679f39bd-en.pdf
Irmak, A., Kurmanov, N., Zhadigerova, O., Turdiyeva, Z., Bakirbekova, A., Saimagambetova, G., Baidakov, A., Mukhamejanova, A., Tolysbayeva, M., Seitzhanov S. (2023). Shaping Energy-Saving Behavior in Education System: A Systematic Review. International Journal of Energy Economics and Policy, 13(4), 46-60. https://doi.org/10.32479/ijeep.14366
Jochem, E. (2000). Chapter 6 - Energy End-Use Efficiency. World energy assessment: Energy and the challenge of sustainability: Overview. New York, NY: United Nations Development Programme, 173-217.
Lê Thị Cẩm Tú, Lê Thị Thu Hà (2024c). Sử dụng học liệu số hỗ trợ dạy học Vật lí 10 theo hướng phát triển năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học cho học sinh. Tạp chí Giáo dục, 24(4), 7-12.
Luật sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Số 50/2010/QH12.
Meyer, A. (2015). Does education increase pro-environmental behavior? Evidence from Europe. Ecological Economics, 116, 108-121. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2015.04.018
Nik Abdul Majid, N. A. M., Osman, K., & Tan, S. Y. (2025). Integrating energy literacy into science education: A comprehensive systematic review. International Journal of Evaluation and Research in Education (IJERE), 14(2), 1253–1263. https://doi.org/10.11591/ijere.v14i2.31873
Nguyễn Hồng Thuận (2017). Phát triển kỹ năng bảo vệ môi trường cho học sinh tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm sáng tạo. Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, 138, 51-55.
Nguyễn Thị Huệ, Nguyễn Thị Hồng Thoa (2024b). Thiết kế chủ đề STEM “Sử dụng hiệu quả năng lượng và bảo vệ môi trường” trong dạy học môn Khoa học tự nhiên lớp 9. Tạp chí Thiết bị giáo dục, 2(313), 202-204.
Nguyễn Thị Nhị, Mai Văn Lưu (2015). Tích hợp giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả trong dạy học vật lý thông qua dạy học dự án. Tạp chí Thiết bị giáo dục, 124, 56-58.
Nguyễn Trọng Đức (2009). Giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả qua môn địa lí ở trường trung học phổ thông. Tạp chí Khoa học giáo dục, 46, 40-43.
Ramachandran, A., Ellis N., & Gladwin, D. (2024). Energy Literacy: A Review in Education. Journal of Environmental Education, 55(3), 191-202. https://doi.org/10.1080/00958964.2023.2283694
Santillán, O. S., & Cedano, K. G. (2023). Energy Literacy: A Systematic Review of the Scientific Literature. Energies, 16(21), 7235. https://doi.org/10.3390/en16217235
Stern, N. (2006). The economics of climate change: The Stern Review. Cambridge University Press.
Thủ tướng Chính phủ (2006). Quyết định phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Số 79/2006/QĐ-TTg ngày 14.4.2006.
Thủ tướng Chính phủ (2010). Quyết định phê duyệt Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 – 2030. Số 280/QĐ-TTg ngày 13.03.2019.
Trần Hồ Uyên (2015). Giáo dục môi trường cho trẻ thông qua các hoạt động ở trường mầm non. Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, 16, 61-65. https://doi.org/10.52714/dthu.16.10.2015.270
Trần Thị Ngọc Ánh, Mai Thị Mơ, Nguyễn Hữu Lợi (2024a). Một số biện pháp sử dụng bài tập thực tế trong dạy học vật lí theo hướng bồi dưỡng năng lực giải quyết vấn đề của học sinh. Tạp chí Thiết bị giáo dục, 1(306), 36-38.
Trường Cao đẳng Cơ giới và thuỷ lợi (2021). Giáo trình bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả năng lượng và tài nguyên. Chương trình hợp tác Việt - Đức “Đổi mới đào tạo nghề Việt Nam”.
UNESCO (2017). Education for Sustainable Development Goals: learning objectives. https://doi.org/10.54675/CGBA9153
van Duijnhoven, J., Bhusal, P., Grega, B., Kovab, M., & P. J. Aarts, M. (2023). Developing energy efficient and smart lighting education in Vietnam and Myanmar. In 2023 IEEE Sustainable Smart Lighting World Conference & Expo (LS18) IEEE. https://doi.org/10.1109/LS1858153.2023.10170148
Vụ Giáo dục Mầm non (2014). Giáo dục trẻ mẫu giáo sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Giáo dục Việt Nam.