Xây dựng mô hình du lịch tâm linh từ vốn xã hội tôn giáo: Trường hợp Phật giáo Hòa Hảo tại huyện Phú Tân, tỉnh An Giang

Tóm tắt

Phật giáo Hòa Hảo (PGHH) là một tôn giáo nội sinh có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống của người dân tại Đồng bằng sông Cửu Long. Với vị thế là vùng đất khởi nguyên của PGHH, huyện Phú Tân (An Giang)1 đã hình thành những dòng hành hương quy mô lớn, tạo tiền đề quan trọng cho việc xây dựng loại hình du lịch tâm linh. Vận dụng khung lý thuyết vốn xã hội của Robert Putnam và Michael Woolcock, bài viết nhận diện nguồn lực vốn xã hội tôn giáo phong phú của cộng đồng tín đồ PGHH. Thông qua phương pháp phân tích và quan sát tham dự, nghiên cứu chỉ ra rằng mặc dù nguồn vốn xã hội co cụm (bonding) nội bộ rất mạnh mẽ, nhưng sự thiếu hụt trong vốn xã hội vươn ra (bridging) với các chủ thể bên ngoài và vốn xã hội kết nối (linking) với các thiết chế chính sách là nguyên nhân khiến du lịch tâm linh tại địa phương vẫn chưa chính thức hình thành. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất lộ trình chuyển hóa các nguồn lực này nhằm xây dựng mô hình du lịch tâm linh dựa vào cộng đồng. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần hình thành một ngành kinh tế di sản bền vững tại Phú Tân mà còn cung cấp khung phân tích lý thuyết nhằm phát huy nguồn lực tôn giáo trong phát triển địa phương.

1 Địa danh Phú Tân trong bài viết này được giới hạn trước khi Nghị quyết 1654/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh An Giang năm 2025 ngày 16/6/2025 có hiệu lực. Sau khi Nghị quyết 1687/ NQ-UBTVQH15 có hiệu lực, huyện Phú Tân được sắp xếp thành các đơn vị hành chính cấp xã gồm các xã Phú Tân, xã Phú An, xã Bình Thạnh Đông, xã Chợ Vàm, xã Hòa Lạc và xã Phú Lâm thuộc tỉnh An Giang.