Đại Nam nhất thống chí qua cách tiếp cận văn bản học và địa danh học lịch sử

Tóm tắt

Đại Nam nhất thống chí là bộ quốc chí viết bằng chữ Hán, chữ Nôm ghi chép về địa lý các tỉnh và thành phố toàn Việt Nam được biên soạn dưới triều Nguyễn. Điểm mới của bài viết là đã làm rõ thành tựu và hạn chế của các công trình dịch thuật sách Đại Nam nhất thống chí đi trước, ở chỗ các nhà nghiên cứu và dịch giả đi trước đều chưa coi bản chép tay A.69/12 là đối tượng nghiên cứu chuyên biệt nên đã bỏ qua nhiều nội dung ghi chép được các sử quan bổ sung viết đài lên trên khi biên soạn. Đồng thời qua nghiên cứu đặc điểm văn bản và giá trị của một số đoạn ghi chép về địa danh lịch sử trong bản chép tay A.69/12 - Trọng tâm là trường hợp xã An Vĩnh (Lý Sơn, Quảng Ngãi) và địa danh Quỷ Môn quan (Chi Lăng, Lạng Sơn) ở các đoạn chú thích viết đài lên trên phần chính văn của bản chép tay A.69/1-12, từ đó làm sáng tỏ vai trò của xã An Vĩnh trong công cuộc bảo vệ biển đảo và vị trí của Quỷ Môn Quan trên tuyến đường bộ Trung Quốc - Việt Nam  trong lịch sử, đồng thời khẳng định giá trị quan trọng của bộ địa chí đối với việc nghiên cứu lịch sử, địa lý, văn hóa, tôn giáo, tín ngưỡng... Việt Nam trong quá khứ.